Normal Hamilelik

6

Hamile kalıyorsun

Kusmaya başlıyorsun

Büyüyorsun

Daha da irileşiyorsun

Ağrı çekiyorsun

İtiyorsun

O ağlıyor

Hikâyenin sonu mu?

Hiç de değil!

Normal bir hamilelik, bu öngörülen aşamalardan çok daha fazlasını içerir. Sırayla yaşanan bir sürü deneyimleri içeren bir dokuz aydır. Her ne kadar ‘normal’ dense de, durup bir düşünmek gerekir. Birçok kadın hamileliklerinin normal olmadığı iddia eder. Bu itirazlar şöyle sıralan­abilir; şikâyet edenler “o kadar hayat dolu ve enerjiktim ki; bu beni korkuttu” der, ağlayanlar “o kadar çok sıkıntı verici durum vardı ki; erken başlamış sırt ağrısı, beni bütün gece uyutmayan çok hareketli bir bebek…”. Doğrusu, aynı spektrumun iki ayrı sonudur bu.

İşte yazının bu bölümünde vurgulanmak istenen, hamilelik deneyi­mi bireyseldir ve biri diğerinden farklıdır, bunlardan hiçbiri anormal değildir. Önemli olan bu oluşumda her farklı vücudun anlık hadiselere nasıl karşılık verdiğidir. Biz burada, bu sürecin her aşamasında ne ola­bileceğine dair belli soruların belli cevaplarını açıklamaya çalıştık.

Gebe Kalma

Doğal gebe kalma nasıl olur?

Çoğu kadın bilir ki, boşalma esnasında, erkek, vajinaya milyonlar­ca sperm bırakır. Bunların büyük kısmı rahme ulaşamayacaktır. Sadece birkaç bin tanesi yumurtalığa ulaşır. Sadece bir tanesi yumurtayı döller. Sperm ve yumurta birleşerek bir hücre oluştururlar, bu “zigot” olarak adlandırılır. Günler ilerledikçe, bu hücre inanılmaz değişiklikler geçirir, 40 hafta sonunda olgunlaşarak bir bebek olur.

Döllenmeden hemen sonra ne olur?

Olaylar sessizce gerçekleşir. Bir kadının, bir cinsel ilişkinin, gebe­likle sonuçlandığını söyleyebilmesi imkânsızdır. “Zaten o anda hamile kaldığımı biliyordum,” gibi yapılan yorumlar sadece fantezidir. Döllenmeden 30 saat sonra, döllenmiş yumurta iki hücre oluşturmak için ilk bölünmeyi yaşar. Bu, hamileliğin ilk haftalarında yaşanacak milyonlarca bölünmeler ve değişikliklerden ilkidir. Bölünmüş hücre parçaları, rahme doğru tüplerden hızla ilerler ve burada aşılama gerçek­leşir.

Aşılama ne zaman gerçekleşir?

Tüpteki yolculuktan sonra, 4-5 gün içinde, hücre topları, rahim oyuğuna ulaşır, döllenmeden yaklaşık 7 gün sonra, aşılama başlar, 40. günde de tamamlanır.

Aşılamanın olduğunu müjdeleyen bir işaret veya belirti var mıdır?

Genelde hayır. Bazı durumlarda çok hafif bir vajinal kanama görülür. Bu yaklaşık 3 hafta içinde olur ki, hamileliğinden habersiz kadın bunu yeni adeti olarak nitelendirebilir. Bu hamileliğin tarihi konusunda yanıltıcı olabilir, neyse ki bu durum ultrason ekranı ve kadının doğum öncesi bakımı ile ilgili aldığı bir kitaptan edindiği bil­gilerle açık kapatılabilir.

Binlerce sperm bir yumurtada birleşir fakat sadece bir tanesi dış tabakayı aşarak döllenmeyi başarır. Hemen ardından, diğerlerinin yumurtaya girişini engelleyecek kimyasal bir engel harekete geçer.

Embriyonun aşılanmasının ardından neler olur?

Hücre yığınının bir insana dönüşmesini sağlayan ciddi bir işlem başlar. Hala çok ufak olsa da organların oluşumu 3. haftada başlar ve 8. haftada tamamlanmış olur. Bundan sonra sadece olgunlaşma ve boyut olarak büyüme gerçekleşir. Sekizinci haftada fetus sadece 2-3 cm olmasına rağmen, burnu, kulakları, el ve ayak parmakları oluşmuştur bile.

Bu dönemin hassasiyetini ısrarla vurgulamak abartılı olmaz. Herhangi bir kimyasal muamele – örneğin, alınan ilaçlar- bu dönemde fetus üzerinde çok kötü sonuçlar doğurabilir.

Hamilelik Testleri

İdrar testi en erken ne zaman kesin sonuç verir?

Geçen yıllarla, gebelik testlerinin geçerliliği artmıştır. Bugün, bir idrar testi ile adetin bir gün gecikmesiyle (döllenmeden 2 hafta sonra gibi), hamilelik onaylanabilir.

Tabi, hala yeterince hassas olmayan ve sadece hormon seviyesi çok yüksek olduğunda tespit edebilen – adet gününden 10-14 gün sonra ancak teşhis yapabilen – testler mevcuttur.

Asılsız pozitif sonuç veren test var mıdır?

Maalesef evet ve bu yine testin kalitesine bağlıdır.

Bu testlerin bulduğu hamilelik hormonu HCG’dir. Vücudun sal­gıladığı herhangi başka bir hormonu bundan ayırabilen çok az sayıda test mevcuttur ve bu da bu tip testlerin yanılmalarına neden olabilir. Aynı zamanda bazı enfeksiyonlar veya penisilin ve metadon içeren bazı ilaçların kullanımı da testlerin yanlış sonuç vermesini sağlayabilir.

Daha yeni test kitleri daha güvenlidir ve yanlış sonuç verme olasılığı mümkün olduğu kadar aza indirgenmiştir.

Asılsız negatif sonuç veren testler hakkında ne diyebilirsiniz?

Hamile bir kadın için, birçok sebepten dolayı testten negatif bir sonuç almak mümkündür. En başlıca sebep, hassasiyeti düşük eski tarzda bir test kullanmaktır. Hamileliği keşfetmek için, yüksek oranda hormon seviyesine ihtiyacı olan bu tip eski tarz testler, erken bir dönemde uygulandığında negatif sonuç verirken, bir hafta sonrasında hormonun oranı yükseldiğinde sonuç pozitif olabilir.

HCG hormonu, aşılamanın gerçekleşmesinden itibaren miktar olarak gittikçe çoğalır. Hormonun kan yoğunlaşması her iki günde bir iki katma yükselir ve gebe kalmadan itibaren 9. haftada zirveye ulaşır, bundan sonra, kademeli olarak düşer ve 17-18. haftalarda en düşük seviyeye ulaşır ve hamileliğin geri kalan kısmında bu seviyede kalmaya devam eder.

Asılsız negatif sonuç veren test için başka bir neden var mıdır?

Kusurlu bir test bir neden olabilir, yanlış teknik başka bir neden ola­bilir ve maalesef, bazı durumlarda, geçerli olmayan bir hamilelik bunun açıklaması olabilir. Her şeyi hesaba katarak, eğer bir kadın negatif bir test sonucu almasına rağmen, hamile olduğuna eminse, hemen bir tıbbi muayeneden geçmelidir.

Genelde, bir ultrason ekranı sorunu çözecektir.

Testlerin negatif veya pozitif olarak sonuç vermelerinin oran­ları nelerdir?

Eskiden, aktarılan değer; yanlış pozitif %5 oranında, yanlış negatif % 15-20 oranında idi. Testlerin artın çok daha hassas olması nedeniyle, bu veriler artık pek geçerli değildir ve bu oranlar çok daha düşüktür.

Ceninin Hareketleri

Bebek en erken ne zaman tekmelemeye başlar?

En erken olarak söylenebilecek zaman, organların tamamlandığı 8. haftadır.

Aslında, cenin kan dolaşımı gebeliğin 3-4. haftasında oluşur. Hareketler 8 hafta tamamlanmadan önce bile ultrason ekranında görülebilir. Yine de fetus çok küçük olduğundan (8. haftada 2cm.den biraz büyüktür) anne adayı bu hareketleri birkaç hafta daha geçmeden hissetmeyi beklememelidir.

Anne ceninin hareketlerini ne zaman hissetmeye başlar?

Bazı anneler başka türlü inanmak isteseler de, gebeliğin 16. haf­tasından önce hareketlerin hissedilmesi mümkün değildir. Aslında, ilk hamilelikte, bu 18-20. haftaya kadar gerçekleşemeyebilir.

Bazı kadınlar, 16. haftadan önce ceninin hareketlerine benzer duyu­lar hissedebilir. Aslında, bunlar ceninin hareketlerinden kaynaklanan, kasların, hatta bağırsakların anlık kasılmalarıdır.

10. veya 12. haftalarda cenin hareketlerinin hissedildiğine dair anlatılan hikâyeler sadece yanlış inançlardır.

Hamilelik Belirtileri

Genel hamilelik belirtilerinin sebepleri nelerdir?

Sabah bulantıları veya sadece bulantı hamileliğin ilk döneminde en genel görülen belirtidir. Hormonal olduğu düşünülür, (çoğu hormon fetus ve plasenta tarafından üretilmiştir). Hamileliğin 3-4. haftalannda başlayıp, genelde 10-12. haftalarda azalır ve yok olur. Bazen ısrarla, 14-16. haftalara kadar devam eder, hatta bazen çok nadiren tüm hamilelik boyunca devam eder. Başka bir alışılmadık durum ise, 12. hafta gibi belirtilerin yok olup, hamileliğin sonuna doğru tekrarlamasıdır. Sigara içmek sabah bulantılarını şiddetlendirir. Hamilelikte yaşanan bulantı ve kusma patalojik olarak nitelendirilmiştir.

Baş dönmeleri ve şişkinlikler hakkında neler söylenebilir?

Baş dönmeleri genelde hamileliğin sonlarında görülür. Kısmen, hamilelik süresince çok olan projesteron hormonu (yumurtalıkta bulu­nan ve gebeliğe tesiri olan bir hormon) sebep olabilir. Bu, özellikle yatay pozisyondan kalkarken tansiyonun düşmesine neden olur.

Baş dönmelerinin bir diğer nedeni ise anne adayının geriye doğru yattığında uterusun kan basıncıyla karın boşluğuna yaptığı baskıdan kaynaklanır. Bu kalbe geri akan kanla karışır ve otururken veya kalka­rken kadın baygınlık hissedebilir. Nitekim kanın fetusa ve rahme tedarikini de azalttığından, hamilelik sırtüstü yatma pozisyonu cay­dırıcıdır.

Şişkinlik, vücudun su tutmasına neden olan projesteron hormo­nunun seviyesisinin yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.

Bebeğin beslenmesine hazırlık olarak, başka hormonlar da göğsün büyümesine neden olur. Bu nedenle, göğüslerde ağırlık, hafif tıkalıhk ve hatta duyarlılık hissi olabilir.

Bağırsak alışkanlıkları hakkında neler söylenebilir?

Kabızlık, hamilelikte yaygındır ve yine suçlu projesteron hor­monudur.

Bazı kadınlar mide ekşimesine maruz kalırlar, bu da yine projes­teron yüzünden olur. Her iki problem de doğumdan sonra sona erer. Hamilelikte bu tip semptomların tedavisi yetersizdir.

Hamilelikte idrarda şeker bulunmasının “anormal olmadığını” söylerler. Bu doğru mudur?

Evet. Böbreklere doğru kan akışmdaki değişiklikler, hamilelikte idrara doğru şeker kaybı olduğunu gösterir. Bu durum herhangi bir hastalık olduğunu ifade etmez. Hamilelikte idrardaki şeker asla şeker hastalığı olarak nitelendirilmemelidir. Şüphe duyulacak başka durum­lar varsa, -aşırı susuzluk, cenin boyutunun genişliği ve amniyotik sıvının aşın miktarda olması- hamilelikte şeker hastalığı için hemen araştırma yapılması gerekir, fakat tek başına şeker görülürse, bu çok düşük bir ihtimaldir veya bir anlam taşımamaktadır.

Hamilelikte bazı bölgelerde pigment birikmesi sonucu ciltte koyu­luklar olabilir.

Hamilelikte göğüs ucu etrafında, göbek deliğinde ve perinede (apış arası) pigmentlerin çoğalması yaygındır. Ayrıca, göbekten kasığa uzanan koyu çizginin oluşumu da yaygındır. Tüm bunlar normaldir ve ciltteki koyulaşma geçicidir, doğumdan birkaç hafta sonra yok olur.

Karpal (el-ayak bileğine ait) tünel sendromu nedir?

Bir veya bazen iki elin parmaklarında ağrı, hissizlik ve hatta hastalık hissedildiği durumdur. Bu durum sadece hamilelikle sınır­landırılamaz fakat ilk olarak hamilelik esnasında ortaya çıkabilir. Bu durumda, su tutumu kısmen suçlanabilir.

Az da olsa, bu belirtilerden kurtulmak için bazen cerrahi müdahale gerekmektedir. Ama çoğu vakada, parmakların tahta ile sarılması duru­ma yardımcı olabilir. Genelde doğumdan sonra yok olur.

Görünen Belirtiler:

Hamilelikte devamlı büyüyen boyutu rahim nasıl etkiler?

Rahmin boyutunun sürekli büyümesiyle, hamileliğin gelişiminin bağdaşması doğaldır.

Rahim hamilelik öncesinde 30-50 gr kadarken, ağırlık olarak her dönem 25-30 kez büyüyerek 1000 g (1 kg)’ a kadar ulaşır. Hamilelik öncesinde rahim oyuğu 4-5 mi kadarken, dönem sonunda, 1000 katı kadar büyüklüktedir. Bu yapı, bir kadının yumruğundan bile küçükken, içinde bir bebek, plasenta ve sıvıyı barındıracak kadar büyür ve hep­siyle birlikte, 8kg’ya veya daha fazlasına (çoklu hamileliklerde mesela) ulaşır.

Hamilelik göbeği ne zaman belli olur?

12. haftaya kadar dışarıdan belli olmaz. Çünkü bu zaman kadar hamilelik tamamen pelvistedir. İstisna olarak çoklu hamileliklerde göbek daha erken çıkabilir. Kadının yapısına göre, 18-20 haftadan önce göbek çıkmayabilir. Bu yarı dönemden sonra, karın şişer ve bedenin büyümesi hızla gözle görülür olur.

Nasıl olur da bazı kadınlar çok iri gözükürken, bazı kadınların hamilelikleri doğum döneminde bile zor anlaşılır?

Birçok etken buna sebeptir. Uterusun içerdikleri, karnın büyük­lüğünü etkiler (ikiz taşıyan bir karın daha büyük olur), fakat bu tek etken değildir. Karın kaslarının durumu ve büyüyen rahmi idare edişi de önemlidir. Diğer bir etken ise, karın duvarında, cilt altında birikmiş yağ miktarıdır. Bu, dış görünüşü etkileyecek kadar büyük olabilir.

Revaçta olan inanışın tersine, aslında, hamile karnının büyüklüğü bebeğin büyüklüğünü göstermek için zayıf bir rehberdir.

Aşağı jenital bölgesinde ne gibi değişiklikler beklenmektedir?

Vulva ve vajinaya giden kanda aşırı bir yoğunluk görülür. Bu böl­geler tıkanır ve vajinanın uzama ve esneme kabiliyeti artar, doğuma hazırlanır. Bazı durumlarda, vulvada varisli damarların ortaya çık­masıyla, bu genişleme problem yaratabilir. Durum, aşırı rahatsız edici olabilir ve doğumdan önce tedavisi mümkün değildir.

Genelde, vajinal akıntı çoğalır ki, bu durum çoğu kadını alarma geçirir.

Fiziksel değişiklikler bir yana, vajinanm PH seviyesinin düşüşü daha asitli olmasına neden olur. Bu bakteriyel enfeksiyonları önlemeye yardımcı olur. Mamafih, pamukçuk oluşumunun artışı hamilelikte yaşanan ortak bir sorundur. Pamukçuk, hamileliği tehlikeye atmaz, sadece hamileye sıkıntı veren ana sorunlardan biridir.

Çatlaklara neden olan nedir? Çatlak oluşumu önlenebilir mi?

Karnın gerilmesi, cildin altındaki bağlayıcı dokuların kopmasına neden olur ve böylece çatlaklar oluşur. İşte bu yüzden, çatlak hamileliğin değişmez özelliğidir.

Bazıları diğerlerinden bu durma daha yatkındır. Aşırı şişmanlık bu oluşumun ihtimalini yükseltir. Bir de sarışın kadınların daha yatkın oldukları savunulur.

Çatlaklar, koyulaşabilir, bazen koyu kahve hatta siyah olabilir. Doğumdan sonra rengi açılır, gümüşi beyaz ve düzensiz çizgiler olur. Zaman içinde, çeşitli losyonların çatlak oluşumunu önlediği iddia edilmiştir. Fakat buna dair kesin bir kanıt yoktur.

Kasılmaların, hamileliğin erken döneminde başladığı söylenir, öyleyse bu doğru mudur ve nedeni nedir?

Doğum öncesi kasılmaları deneyimi kadından kadına değişir. Aynı zamanda bir kadının bir hamileliğinden diğerine göre de değişir. 14. haftada başlayan ağrısız kasılmalardan hamile kadm bihaberdir. Hamilelik ilerledikçe, bir yok olup, bir ortaya çıkarak devam eder.

30. haftaya doğru, kadın bunların farkına varmaya başlayabilir, fakat bu dönem de nerdeyse hep ağrısız geçer bu kasılmalar. Braxton-Hicks adıyla bilinirler. Plasenta ve fetüs, bu kasılmalara neden olan bir sürü hormon üretir. Buna karşılık, mevcut diğer hormonlar (projesteron da bunların arasındadır), verdiği etkiyle durumu dengeler ve elde olmayan bir erken doğumu engeller.

Hamilelik süresince kadın kaç kilo almalıdır?

Yine, bu kişiden kişiye göre değişir. Ortalama yaklaşık 12 kg’dir. Rahmin içerdikleri (bebek, amniyotik sıvı, plasenta) yaklaşık 5kg’dir. Bu kilo, doğumla birlikte hemen gider. Kilonun kalan diğer kısmı, rah­min kendisinin genişlemesinden, kan miktarının artışından, su tutu­mundan ve alman kilolardan ibarettir. Bunları çoğu doğumdan birkaç gün sonra yok olur. Alınan kiloların gitmesi biraz zor olabilir.

Hamilelik ve Seks

Hamilelik süresince seks iyi bir fikir midir?

Hamile bir kadının partneriyle normal bir seks hayatını engelleye­cek hiçbir durum yoktur.

Herhangi vajinal bir leke veya kanama görülürse, bir problem ortaya çıkabilir. Bu, rahim boynundaki masum bir durum sonucu ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, içeri nüfuz eden bir cinsel ilişki bu duruma sebep olabileceğinden, bundan kaçınılması verilebilecek stan­dart bir öğüttür. Plasentanın rahim boynuna çok yakın olduğu öngörülen kadınlara, ağır ve korkutucu bir kanama olabileceğinden, içeri nüfuz eden cinsel ilişkiden uzak durmaları tembihlenir.

Yukarıda belirtilen durumlar hariç, hamileliğin ikinci yarısının sonlarına kadar cinsel ilişki normal olarak yaşanabilir.

Hamilelik ve İş Hayatı

Hamile bir kadın, hangi aşamada işi bırakmayı planlamalıdır?

Buna standart bir cevap verebilmek mümkün değildir. Herkesin koşullan farklıdır ve hamileyken işe ne kadar devam edileceğini bu faktörler belirler. İşin tarzı, kadının genel sağlık durumu, hamilelik durumu (tekli veya ikiz hamilelik), olabilecek problemler (tansiyon düşüklüğü gibi) gibi faktörler bu kararda etkili olur.

Az stresli bir ofis işinde çalışan kadın istediği kadar çalışabilir, tabi eğer istediği buysa… Hamileliğe karşı ters bir etkisi olmaz. Normal bir hamilelik yaşayan hamile bir kadına verilebilecek en iyi tavsiye, vücudunu dinlemesidir.