Evimizin Doktoru

Çocukta Gurur ve Övünme

Posted on 11. Oca, 2009 by admin in ÇOCUKTA PSİKOLOJİK GELİŞİM

Halkın çeşitli sınıflara ayrıldığı, seçkinci grupların egemen ol­duğu ülkelerde, çocuklarda seçkin bir sınıfa mensup olmanın meydana getirdiği gurur vardır ki, bu da tabi ki çevresinin anla­yışından kaynaklanır. Nitekim padişahlık döneminde Türki­ye’de şehzade, beyzade, paşazade ve eşraf çocuğu olmak gibi bir­takım sınıflara mensup olmanın verdiği çocukça gururlar görü­lürdü. Halkın egemenliğine dayalı cumhuriyet idarelerinde ise çocuklarda gurur ve kibire yine sınıflardan kaynaklanan bir du­rum olarak yönetim merkezindeki ve çevresindeki güçlü ve zen­gin ailelere mensup çocuklarda rastlanmaktadır. Çocukta onu­run aşırı ve kötü hali daha çok kibir şeklinde belirmektedir.

Çocuklarda övünme cinsiyete göre de değişiklik göstermek­tedir. Bu konuda birtakım anketler yapmış olan Hall ve Smith, kız çocuklarda erkek çocukların övünmelerindeki konu farklılı­ğının hiç olmazsa kısmen hayatî ve genetik olduğunu belirtiyor­lar.

Bununla birlikte çocuklarda övünmenin alışkanlık haline gelmesi genellikle eğitimlerindeki anne-babanın neden olduğu hatalardan kaynaklanmaktadır. Anne-babanın çeşitli vesilelerle çocuklarıyla övünmeleri ve onlara ait meziyetleri başkalarının yıllında abartmaları övünme duygusunun çocuklarda yer etme­line neden olmaktadır.

Eğitim Yöntemleri

Kibir ve gurura, bazı sanatçılarda ve fikir adamlarında rastlandı­ğı gibi, bir kısım insanlara zorlukları yenmede güç verdiği için ahlâkçılar bu tür gururları mazur görürler; hatta bir kısım şairler, gururu, özellikle de kendilerindeki gururu övmüşlerdir.

Ancak genellikle kibir ve gurur, sağlıklı düşünmenin ve ka­rarlarda doğruluk payının isabetsizliğine neden olmaktadır. İçin­de bulunulan sosyal konum itibariyle de daha alt konumda bu­lunan kişileri küçümseme hissi uyandırmaktadır. Bu nedenle gu­rurun oluşmasına kesinlikle izin vermemek gerekir.

1. Çocukta gururun oluşmasına engel olmak için, faaliyetlerini ve çalışmasını mümkün olduğu kadar tarafsız ve ölçülü bir tarzda takdir ediniz. Böylece çocuk kendi gerçek değerini id­rak etmiş olur.

2. Kibirli olduğunu anladığınız bir çocuk karşısında takdirleriniz ihtiyatlı, eleştirileriniz daha çok olmalıdır. Ancak kendi me­ziyetine inanan kibirli bir çocuğun, onu azaltacak şiddetli bir eleştiriyi kolayca kabul etmeyeceğini dikkate alarak bu eleştirilerinizi ölçülü bir şekilde yapınız.

3. Gururdan kaynaklanan kaba davranışları ve küstahça tavır­ları kesinlikle karşılıksız bırakmayınız.

4. Kibirli çocuklara önce yalnızken, sonraları arkadaşlarının önünde hatalarını itiraf ettirmeye çalışınız.

Övünme duygusuyla ilgili terbiye önlemlerine gelince: Övünme alışkanlığı olan çocukların öne çıkmak, takdir edilmek ve bu uğurda yalan söylemek eğiliminde oldukları görülür. Bu durum yetişkinlerde de vardır ve süslenme niyetiyle daha da çir-kinleşip komikleşen kadınlara sık rastlanır. Aynı şekilde yoğun ilgiyle karşılaşmış bazı yazar ve sanatçıların da vermek istedikleri mesajları ve sanatlarını bir kenara bırakarak, hayranlarının ilgisini daha çok çekmek için çırpındıkları ve bu uğurda zaman zaman hiç de hoş karşılanmayan tavırlar sergiledikleri olur.

Bu durumda övünme isteğinin bir çeşit ruhsal bozukluk oldu­ğunu, insanı görev duygusundan uzaklaştırdığı ve bazen de mes­lektaşlarını ve rakiplerini gözden düşürmek için haksızlıklara yönelttiği ortadadır. Sonuç olarak kibir ve gurur gibi övünme is­teğinin de eğitimde bir mücadele konusu teşkil ettiğini kabul et­mek gerekir.

1. Çocuğu aşırı ve ölçüsüz bir şekilde övmekten kaçınınız. Aynı şekilde çocukta gülünç olma korkusunu uyandıracak alaylar­dan sakınınız.

2. Ödüllendirmede belli bir ölçü izleyiniz.

3. Kendini beğenen kişilerin çok garip durumlara düştüklerini örneklerle anlatarak, övünmenin aleyhinde telkinler yapı­nız.

4. Servetle, malla, güzellikle, makamla övünmenin değersizliği ve bütün o durumların her zaman geçici olduğu hakkında fi­kirler veriniz.

5. Kız çocuklarının süslenme eğilimlerinin sade ölçülerde olma­sını teşvik ediniz.