Bağırsak Parazitleri

4

Bağırsaklarda yerleşerek rahatsızlık yapan pek çok parazit vardır. Burada sık görülen birkaç tanesinden kısaca bahsedilecektir.

Kılkurdu: 1-1.5 cm. uzunluğuna ulaşabilen, iplik kalınlı­ğında, hareketli, beyaz-pembe renkli küçük kurtçuklardır. Toplumdaki çocuk nüfusunun % 20 sinde bu parazit mevcut­tur. Çocuk yuvalarında bu oran daha sıktır.

Başlıca belirtisi, çocuk yatağa yattıktan 1-2 saat sonra anüs çevresinde ortaya çıkan kaşıntıdır. Bu kaşıntının sebe­bi, o esnada yumurtlamak için anüsten dışarı çıkan dişi kur­dun hareketleridir. Aile, o esnada çocuğun altına bakarsa anüs kenarında kıl kurdunu görebilir. Kılkurtları bazen kaka içinde de görülebilirler.

Parazitin bulaşması, dişi kurdun anüs etrafındaki deri kıvrımları içine bıraktığı yumurtaların tuvalet temizliği veya kaşıma esnasında tırnak aralarına yerleşmesi, buradan da tekrar çocuğun ağzına taşınması ile olur. Çocuk elinin elbise, oyuncak, yiyecek gibi şeylere temas etmesiyle bunlara geçen yumurtalar da bulaştırıcılıkta önemli rol alırlar. Hatta havada taşınan yumurtalar nefes alma yoluyla vücuda girer ve sonra yutularak bulaşmayı sağlayabilir. Yumurtalar 3 hafta kadar canlı kalır ve bulaştırma özelli­ğini muhafaza ederler.

Teşhis ve tedavi: Teşhis için kıl kurdunun anüste veya kakada görülmesi yeterlidir. Tahlil için sabah çocuk yataktan kalkınca daha kaka yap­madan anüsüne bir selobant sıkıca yapıştırılır. Böylece anüs etrafındaki yumurtaların selobanda yapışması sağlanır. Bu bant bir mikroskop lamına yapıştırılarak mikroskop altında incelenir. Mikroskopla kılkurdu yumurtalar görülebilir.

Parazitin etrafa bulaşması çok kolay olduğundan tedavi bütün aile bireylerine uygulanmalıdır. Anüsün kaşınması esnasında yumurtaların parmaklara geçişini önlemek için ma­kata kaşıntı önleyici kremler sürülür. Tırnaklar kısa kesilir ve tuvaletten sonra tırnak fırçası ile fırçalanır. İlk ilaç kullanıl­masını takiben 2 hafta sonra bütün aile tekrar ilaç kullanma­lıdır. Evdeki eşyalara bulaşmış yumurtaların tekrar insanlara geçişini önlemek için ilk ilacın kullanılmasıyla birlikte 3 haf­talık bir tatile çıkılması veya tedavinin tatil öncesine rastlatılması faydalı olur.

Bağırsak solucanı (askaris): 15-35 cm. uzunluğunda, 5 mm. kalınlığında, hareketli parazitlerdir. Dışkıyla veya kus­ma yoluyla dışarı atıldığında fark edilirler. Karın ağrısı, bu­lantı, kusma, burun kaşıntısı, diş gıcırdatma, ağızdan salya akması, bazen deride allerjik döküntülerin olması gibi belirti­ler ortaya çıkabilir. Parazit, insandaki gelişmesinin bir bölü­münü akciğerlerde tamamladığından öksürük şikayetine de yol açabilir. Bazen çok fazla sayıdaki solucan varlığı bağırsak tıkanmasına sebep olabilir.

Bu parazitlerin bağırsağa bıraktıkları yumurtalar dışkıyla dışarı atılır. Parmaklar, sular veya iyi temizlenmemiş gıdalar vasıtasıyla tekrar insanlara bulaşır. Korunmak için temizlik kurallarına dikkat etmeli, tuvalet­ten sonra eller sabunla iyice yıkanmalı, tırnak fırçası kullanıl­malı, yiyecek ve içeceklerin temizliğine dikkat edilmelidir. Ye­meklerden önce ve sonra eller yıkanmalıdır.

Şerit (tenya): Yassı kurtlardandır. Bağırsak içindeki uzunluğu 4 hatta 10 metreyi bulabilir. Tenya, başı ile bağır­sağa tutunur ve devamlı olarak içi yumurta dolu olan yeni halkalar üretir. Bu halkalardan birkaç tanesi hastanın külo­tuna düşebilir. Buna halk arasında abdest bozan denilir. Yas­sı, kertikli, kirli beyaz renklidir ye hareketsizdir.

Dışkıyla dışarı atılan tenyalar tabiatta otlar arasına karışır. Sığır ve domuz gibi hayvanlar tarafından yenilirse yavruları yumurtadan çıkarak onların kasları arasında küçük kesecik­ler oluşturup içlerine yerleşirler. Bu etler çiğ olarak veya iyi pişmeden yenilirse insana geçerler.

Teşhis, dışkıda ve külotta yumurtaların veya tenya halka­larının görülmesi ile konulur. Korunmak için etler iyice pişirilmeli, veteriner kontrolünden geçmiş sağlıklı etler tercih edilmelidir.

Köpek tenyası (Kist Hidatik): Köpekle direkt temas veya köpek dışkısıyla etrafa yayılan yumurtaların ağızdan alınma­sıyla insana bulaşır. İnsan bağırsağında açığa çıkan kurtçuk buradan kana karışır. Kan yoluyla karaciğer, akciğer, beyin gibi organlara gelir ve organlarda içi sıvı dolu kesecikler (kistler) oluşturur. Bu keseciklerin içinde çok sayıda yavru vardır ve bunların açığa çıkması çok sayıda yeni kist oluşu­muna neden olur.

Belirtileri:

Yerleştiği organa göre değişik belirtiler verir. Örneğin ak­ciğerde yerleşirse ateş, öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı yapar. Karaciğere yerleşirse karın ağrısı ve sarılık, beyine yerleşirse başağrısı, kusma, felç gibi değişik belirtilere yol açar. Kist yırtılırsa dışarı boşalan kist sıvısı çok ciddi allerjik belirtilere yol açabilir.

Teşhis, röntgen veya ultrasonografi ile konulur.

Diğer parazit çeşitleri:

Sıtma: Sıtma hastalığının etkeni tek hücreli bir parazittir. İnsana anofel cinsi sivri sineklerin sokması ile bulaşır. Kana geçen parazit, insan alyuvarları içine yerleşir ve burada çoğa­lır. Bir süre sonra içinde parazit barındıran alyuvarlar parçalanır ve parazitler kana dökülür. Kana karışan parazitler tek­rar yeni alyuvarlara yerleşirler. Bu esnada titreme ile gelen ateş nöbetleri olur ve belli aralıklarla tekrarlanır. Hastalarda kansızlık, dalak ve karaciğer büyümesi gibi belirtiler olur.

Teşhis için kan tahlili yapılır. Hastalığın önlenmesi için sivri sineklerin yumurtalarını bırakıp çoğaldıkları ortam olan durgun su ve bataklıklar ilaçlanır. Mümkünse bataklıklar ku­rutulur.

Toksoplazma: Tek hücreli bir parazittir. Pişmemiş etler­den, yumurtadan, kedilerin dışkılarından bulaşabilir. Kan ve kan ürünleri, sinek ve böcek sokmaları da bulaşmaya yol açar. Hamile kadında hastalık varsa, karnındaki çocuğa geçe­rek düşüklere yada doğacak bebekte beyinde su toplanması, beynin gelişemeyip küçük kalması, göz bozukluğu gibi pek çok ciddi hastalıklara yol açabilir.

Doğumdan sonraki yaşam boyunca hastalık bulaşırsa, lenf bezlerinde büyüme, ateş, karaciğer ve dalak büyümesi, zatürree, göz bozuklukları gibi belirtilere yol açar. Korunma için besinlerin temizliği, etlerin ve yumurtanın iyi pişirilmesi, böceklerle mücadele, kedi dışkısıyla temastan kaçınılması ge­rekir. Pasta yapılırken içinde yumurta bulunan pişmemiş pasta hamurunun tadına bakmak bulaşma açısından risk taşır.

Giardia: Tek hücreli bir barsak parazitidir. Çevre temizli­ğinin iyi olmadığı yörelerde parazitin çoğalma imkanı buldu­ğu sular ve kirlenmiş yiyeceklerle bulaşır. Hasta kişinin elle­rinin temas ettiği yiyecekler de bulaştırıcı olabilir. Hastalığın en önemli belirtisi yağlı, sulu görünümde, kötü kokulu ishaldir. Karın ağrıları olabilir. Hastalarda kilo kaybı, gelişme geriliği görülebilir.

Dizanteri: Kanlı, balgamlı ishal ve hastada tuvaleti varmış hissi uyandıran, nöbet şeklinde gelen ve halk arasında bu­runtu olarak ifade edilen karın ağrılarıyla karakterize bir ba­ğırsak enfeksiyonudur. Parazitlerle meydana gelen amipli di­zanteri ve bakterilerle oluşan basilli dizanteri olarak iki çeşi­di vardır.

Amipli Dizanteri: Hijyenik şartların kötü olduğu yöreler­de, özellikle sıcak yörelerde daha sık görülür. Hastalığın et­keni olan amip tek hücreli bir bağırsak parazitidir. Pek çok ki­şi, paraziti ağız yoluyla aldıktan sonra belirti vermeden taşı­yıcı olarak kalabilir. Alınan parazitin sayısı çok ve vücudun direnci az ise hastalık oluşur. Birkaç gün veya hafta devam eden ishal dönemleri görü­lür. İshalde, kan ve balgama benzer görüntüler olur. Karın ağrıları, ağrılı dışkılama şikayetleri olur. Amip karaciğere yer­leşirse, orada apse yaparak ateş, karın ağrısı, sarılık gibi be­lirtilere yol açar. Teşhis dışkı tahlili ile konulur.

Basilli Dizanteri (Şigella Enfeksiyonu): Hastalığın etke­ni şigella adı verilen bir bakteridir. Kirli sular veya iyice yı­kanmadan yenen ve kirli sularla sulanmış çiğ sebzeler vası­tasıyla bulaşır.

Hastada ateş, kanlı ve balgamlı ishal, ağrılı dışkılama, ka­rın ağrıları olur. Çocuklarda, şigella enfeksiyonu esnasında havale geçirme olayı sık görülür. Hastayı su kaybından koru­mak için ishal konusunda anlattığımız genel tedbirler alınır. Tedavi için doktora gidilmelidir. Korunmak için yenilen ve içi­len şeylerin temizliğine dikkat etmek gerekir.

Eklemek İstedikleriniz

İlgili Başlıklar